Het boek van Siman den Javaan

Na een magere rijstoogst zitten Pah Rekso en zijn zoon Siman voor hun huis in Tjidamar. Het dorp heeft betere tijden gekend, maar watergebrek en belastingdruk maken het bestaan steeds moeilijker. Om het gezin te onderhouden moeten kostbare bezittingen naar het pandhuis, waaronder een haarnaald waaraan Rekso en zijn vrouw Ten gehecht zijn. E. F. E. Douwes Dekker laat via zulke huiselijke details zien hoe economische tegenslag doorwerkt in gevoelens, herinneringen en de onderlinge verhoudingen binnen een gezin.

Naast dit dorpsleven staan gesprekken tussen ambtenaren over landheren, verplichte arbeid en de toepassing van regels. De verteller legt de spanning bloot tussen uitgesproken medelijden en beslissingen die de bevolking verder belasten. Je leest een roman waarin persoonlijke zorgen en bestuurlijke verantwoordelijkheid nauw samenhangen. De beschrijvingen van rijstvelden en gezinsbezit geven de sociale kritiek een tastbare achtergrond. Daardoor kun je het verhaal lezen als een verkenning van afhankelijkheid en macht op Java.