Het ivoren aapje

In een stille kamer met kaarsen en bloemen staat Ernest Verlat bij het lichaam van zijn moeder, mevrouw Chanteraine. Zijn verdriet gaat samen met schuldgevoel en herinneringen aan een jeugd tussen familiebanden, weelde en afstandelijkheid. Herman Teirlinck laat je het burgerlijke leven in Brussel zien vanuit mensen die hun gevoelens voortdurend wegen. In zijn voorbericht licht hij toe hoe waarnemingen van de werkelijkheid materiaal worden voor verzonnen personages en omstandigheden.

Ook Francine krijgt een eigen innerlijke spanning. Tijdens een rit te paard praat zij met Sörge, waarna zij de ouders van Simon bezoekt. De inrichting van hun huis valt haar opeens onaangenaam op, terwijl zij tegenover haar metgezel de smaak en goedheid van Simon verdedigt. Zulke verschuivingen in waarneming geven de roman zijn psychologische aandacht. Je leest uitvoerige beschrijvingen van kamers, gebaren en blikken, waarin sociale positie en persoonlijke onzekerheid dicht bij elkaar liggen.