Magnat

Nocna kontrola gospodarstwa ujawnia, ile wysiłku kosztuje utrzymanie majątku w porządku. Rządca sprawdza zwierzęta, zabudowania i zapasy, a zaniedbanie służby wymaga natychmiastowej reakcji. W takiej scenerii znaczenie pozycji społecznej zostaje skonfrontowane z konkretną pracą. Pod powierzchnią dworskiego życia widać zmęczenie, zależności między ludźmi i odpowiedzialność za rzeczy, których właściciel nie może pozostawić samym sobie. Każdy szczegół gospodarstwa staje się sprawdzianem czujności.

W dalszych scenach Aleksander zabiega o rozwój gospodarstwa. Budynki, zwierzęta i rachunki pokazują rezultaty jego starań, ale ambicja sięga poza dobre prowadzenie majątku. Plany osobiste splatają się z pragnieniem dostatku i awansu, a spotkania z krewnymi oraz znajomymi odsłaniają znaczenie rodzinnych powiązań. Rodziewiczówna buduje opowieść z rozmów, gospodarskich zajęć i ocen cudzej zaradności. Czytelnik obserwuje człowieka, dla którego powodzenie wymaga pogodzenia codziennego wysiłku z wyobrażeniem o przyszłej wielkości.