Buhranlarımız

Meşrutiyet, taklitçilik, düşünce hayatı ve toplumsal sorunlar, Said Halim Paşa’nın aynı ciltte toplanan yedi denemesinde birbirine bağlanır. Ayrı zamanlarda kaleme alınan bu metinler, memleketin yaşadığı sıkıntıları İslamcı bir düşünce çerçevesinde ele alır. Başlangıçtaki hazırlık yazısı, denemelerin ortak konularını ve kitabın düzenini açıklar; yazarın hayatını ve eserlerini tanıtan bölüm de siyasi görevleriyle fikir hayatını birlikte izler. Böylece tartışmalar, onları kaleme alan kişinin içinde bulunduğu dönemin meseleleriyle yan yana okunur.

İnanç ile fikrî gelişme arasındaki bağ, metnin belirgin tartışmalarından biridir. Said Halim Paşa, insanlığın düşünce bakımından ilerledikçe dinden uzaklaşacağı görüşünü sorgular. Dinlerin tarihini, toplumların düşünce düzeyleriyle ilişkilendirir ve inancın yön değiştirmesiyle inanma ihtiyacının ortadan kalkmasını birbirinden ayırır. Denemelerin açıklayıcı ve itiraz eden üslubu, kavramlar arasında sebep sonuç ilişkileri kurar. Kitap, toplumsal değişimle dinî düşüncenin nasıl birlikte ele alındığını ve bir dönemin sorunlarına hangi gerekçelerle cevap arandığını görmek isteyenlere bir tartışma zemini sunar.