Adama Polanowskiego Dworzanina Króla JMci Jana III. notatki

Adam Polanowski zabiera głos jak rozmówca siedzący przy kominie: swobodnie, z humorem i z zastrzeżeniem, że pamięć bywa zawodna. Zachęcony do spisania wspomnień, wątpi zarówno we własną bezstronność, jak i w możliwość poznania całej prawdy o innych. Początek jego notatek prowadzi przez rodzinny dom, szkolną naukę oraz szlacheckie obyczaje. Portret pracowitej matki sąsiaduje z opowieściami o młodzieńczej niecierpliwości i przygotowaniu do dorosłych obowiązków.

Później perspektywa dworzanina obejmuje polityczne otoczenie Jana III. Narrator opisuje sejmowe spory, rywalizację stronnictw i znaczenie przechwyconej korespondencji. Osobiste obserwacje mieszają się z ocenami królewskich przeciwników, a dworskie rozmowy pokazują, jak niepewna pozostaje pozycja monarchy. Kraszewski nadaje powieści formę luźnych zapisków świadka wydarzeń. Dzięki temu możesz śledzić historyczne napięcia poprzez język i przyzwyczajenia człowieka zanurzonego w swoim środowisku, uważnego na ludzi, lecz świadomego ograniczeń własnego spojrzenia.