Na tułactwie

Wizyta interesanta u Naczelnika wygląda na uprzejme przedstawienie rodzinnych kłopotów, ale szybko odsłania inne cele. Skarga na podział majątku łączy się z przekazywaniem poufnych wiadomości i zabieganiem o przychylność urzędnika. Kraszewski pokazuje prowincjonalne otoczenie poprzez drobne przysługi, szeptane zapewnienia i starannie odgrywaną uległość. Pozorna szczerość rozmowy pozwala obserwować człowieka, który cudze sprawy potrafi wykorzystać do budowania własnej pozycji oraz zabezpieczania osobistych interesów.

Dalszy fragment kieruje uwagę na Floryana Małdrzyka, szukającego dla siebie odpowiedniego zajęcia. Kontakt ze środowiskiem cyrkowym ujawnia jego umiejętność obchodzenia się z końmi, a spotkanie z miss Jenny daje okazję do pokazania tej sprawności. Praca przy biurku ciąży mu jako ograniczenie swobody. Obrazy współczesne zestawiają więc różne sposoby odnajdywania się w nowym otoczeniu: zabiegi o wpływy, praktyczne zdolności, towarzyskie nadzieje i potrzebę zachowania szacunku do siebie.