Sultan Hamid Düşerken

Serez’den gelen bir telgraf, Sultan Hamid’i Kanun-ı Esasi’nin yeniden uygulanması konusunda karar vermeye zorlarken çevresindeki paşalar da gelişmeleri kaygıyla izler. İzzet Paşa’nın sunduğu çözüm, hükümdarın yetkilerini ve geleceğe ilişkin korkularını karşı karşıya getirir. Nahid Sırrı Örik, bu tarihî romanın açılışında devlet işlerini konuşmalar, bekleyişler ve kişilerin içinden geçirdikleri düşünceler üzerinden anlatır. Uykusuz toplantılar, odadaki sessizlik ve hükümdarın yorgunluğu, karar anının ağırlığını somutlaştırır.

Mehmet Şahabettin Paşa’nın âyân üyeliğine atandığını gazetelerde görme telaşı ise siyasetin konak hayatındaki karşılığını gösterir. Paşa, adını listede ararken eski itibarını, kendisine yönelen tepkileri ve son anda yaşanabilecek bir değişikliği düşünür. Haberin kesinleşmesiyle ev halkı ve ziyaretçiler çevresinde toplanır. Nimet’in Şefik Bey’e duyduğu ilgi de bu resmî yükselişin yanında kişisel beklentilere yer açar. Roman, makamların insanlarda uyandırdığı sevinci ve güvensizliği birlikte işlerken aile içindeki konuşmalarla yönetim çevrelerinin hesaplarını yan yana okumaya imkân verir.