Jermoła

Pośród poleskich lasów i nadrzecznych miasteczek codzienność wyznaczają praca, handel oraz sąsiedzkie zależności. Narrator opisuje, jak mieszkańcy korzystają z lasu i rzeki, zarabiają na rzemiośle oraz organizują życie niewielkich gospodarstw. Na tym tle troska o porzucone dziecko staje się dla starszego człowieka powodem do podjęcia nowych wysiłków. Jermoła zabiega o pomoc garncarza, a rozmowa o lepieniu i wypalaniu naczyń pokazuje, ile doświadczenia wymaga pozornie prosta praca.

Prokop początkowo z niechęcią myśli o uczeniu starszego człowieka. Opowieść o sierocie porusza go jednak i skłania do obietnicy odwiedzin w Popielni. Horpyna pomaga przy dziecku, podczas gdy opiekun zajmuje się przygotowaniami do wizyty i poszukiwaniem gliny. Wiejskie obrazki łączą szczegół materialny z obserwacją rodzącego się współczucia. Czytając, przyjrzysz się więzi wyrażanej przez pośpiech, niepokój i codzienne obowiązki. Dygresje narratora poszerzają tę historię o obyczaje okolicy, warunki zarobkowania i miejsce rzemieślnika wśród sąsiadów.