Türk Uygarlığı Tarihi

Eski Türk toplumunun örgütlenmesi, oymaktan başlayıp küçük, orta, büyük ve en büyük il biçimlerine uzanan bir yapı içinde ele alınır. Ziya Gökalp, bu birimleri iç içe yerleştirilmiş kutulara benzeterek siyasal toplulukların nasıl büyüdüğünü açıklamaya çalışır. Tudun ile yabgu arasındaki görev ayrımı, boy beylerinin konumu ve topluluğa ait sayılan servet, incelemenin somut başlıklarıdır. Böylece devlet düzeni, toplumsal bağlar ve ortaklaşa yaşayış arasındaki ilişki öne çıkar.

Dede Korkut anlatılarından aktarılan örnekler, düşüncelerin gündelik geleneklerle bağlantısını kurar. Beylerin ve hatunların verdiği şölenlerde topluluğun aynı sofraları paylaşması, borçların karşılanması ve güç durumda olanlara yardım edilmesi üzerinde durulur. Salur Kazan'ın şöleni de bu paylaşım düzenini açıklayan örneklerden biridir. Eserin bölüm düzeni din, düşünce, aile ve ekonomi konularını da kapsar. Tarihsel kurumları destanlardaki sahnelerle birlikte okumak isteyenler, kavram açıklamalarını ve metinlerden yapılan alıntıları bir arada bulur.