Üç Kıtada Osmanlılar

Osmanlı tarihinin okulda nasıl öğretildiği, İlber Ortaylı'nın bu konuşmalarında coğrafya ve tarih yazımıyla birlikte ele alınıyor. Balkanlar'da geçmişin millî hedeflere göre yorumlanmasını tartışan yazar, ders kitaplarındaki kavramların ve haritaların hangi koşullarda oluştuğuna dikkat çekiyor. Osmanlı'yı Akdeniz çevresindeki toplumlar ve kurumlarla birlikte düşünmeyi öneriyor. Gözden geçirilmiş konuşmalardan oluşan metin, yönetim, millet sistemi, hukuk ve diplomatik ilişkiler üzerine değerlendirmeleri bir araya getiriyor. Tarih bilgisinin geniş kitlelere ulaşmasında okul eğitiminin taşıdığı ağırlık da bu tartışmanın başlangıç noktalarından biri.

Avrupa'nın bilimsel gelişmeler karşısında kendisine biçtiği yer, on sekizinci yüzyılın düşünce dünyası üzerinden inceleniyor. Ortaylı, Voltaire'in medeniyet anlayışını değerlendirirken Osmanlı ordusundaki yenilenme ihtiyacına da geçiyor. Topçuluk, askerî hekimlik, subay eğitimi ve mühendishaneler, değişen kurumları açıklayan somut örnekler arasında yer alıyor. Yabancı dil öğrenimiyle Avrupa tarihine duyulan merakın bağlantısı üzerinde de duruluyor. Kitap, Osmanlı geçmişini anlatan yerleşik ifadelerin dayanaklarını ve eğitimle kurduğu ilişkiyi anlamak isteyenlere belirli tartışmalar üzerinden bir okuma alanı sunuyor.