A Primavera
NOTAS á Festa de Maio.
NOTAS
F M .
CANTO I.
Pag. 204. verso 4.º
Das Filhas de Nereo a mais formosa
Foi Galatéa candida e rosada.
Como das bagatelas que forçadamente tenho semeado por
alguns d’esses Jornaes, que he o mesmo que escrever em folhas e atira-las ao ar, algumas haja que não mereção de todo perder-se, estas me pareceo i-las recolhendo a meus livros, por qualquer modo que fossem achando cabida, para não ser como a Sibilla de Cumas, que em uma vez se lhe desmandando com os ventos as folhas que tinha escritas, ja para sempre tirava d’ellas o sentido: neo ponere in ordine curat. Por isso traslado do Num. 3 do Jornal dos Amigos das
Letras [15] , todo o seguinte Artigo.
Antonii Feliciani de Castilho,
GALATEA: CARMEN.
A P
O fragmento latino que se vos offerece, sob o titulo de
Galatea, he huma tentativa e nada mais: e quem mo
quisesse haver a ostentação, não só mostrára quam pouco
me conhece, mas ainda com atrocissima injúria me
aggravaria. Discorridos são hoje mais de dez annos, depois
que, desejoso de refrescar lembranças de conhecido com as
Romanas Musas companheiras e alegria de minha infancia,
me dei ao passatempo de metrificar em latim, ja os
pensamentos que primeiros me occorrião, ja algum episodio
de minhas proprias obrinhas; sendo assim, que esta fabula
de Galatea a trasladei do Poema da Festa de Maio, no meu
livro da Primavera. Sei bem que não ha hoje, e
especialmente por cá, leitores para o latim, sendo a final
chegado o prazo de, com razão e sem o mínimo escrupulo,
se poder chamar tal lingua morta e enterrada: sei mais que,
inda mal, não respondem estes meus versos ao que eu
anciára que elles fossem, e nem valem mais que uma boa
parte dos ahi impressos na custosa Coléção de Poetas do
nosso Padre Reis; e com tudo, a despeito d’estas duas tão
fortes razões, e tão valentes para me deverem dissuadir,
convim em que tão pobre couza se désse á estampa. Será,
segundo muitas vezes se escreve em Prologos, para incitar
engenhos a fazerem melhor? não. Pois será, como tambem
em Prologos se usa de escrever, para que os Aristarchos me
ensinem o que, o como, e o por onde devo corrigir e
melhorar? menos; que não sei eu de um só que se hoje
occupe com semelhantes vaidades. Como por tanto me
livrarei da desmerecida taxa de presunçoso? confessando,
como tambem em Prologos se costuma, mas d’esta vez com
verdade, que o faço por obedecer a dezejos de pessoa, com
quem muito me importa estar em tudo bem.
GALATEA
Carmen, ex Lusitano Latine redditum.
Assiduis, juvenes, proscindite flumina remis,
Dum vacat et picto lœtos juvat ire phaselo; Intereaque meo vestrum fallente laborem
Carmine, Romanas percurram pollice chordas.
Nereidas inter quondam pulcherrima Nymphas
Nympha fuit Galatea maris: cui lilia mixtis
Ore rosis, flavæque comæ, roseique labelli, Cæruleoque oculi placido fulgore micantes, Et sinus albenti in scopulis albentior unda, Qualem nec Paphiis habuit quæ regnat in arvis.
Tertia postdecimam vernantia tempora brumam
Floruerant, postquam vitali vescitur aura
Nympha; nec in terris, aut cœlo, aut æquore toto Est quæ formosis ausit contendere formis. Multi illam juvenes, multi petiere deorum,
Undique blanditiis et laudibus insidiantes,
Nulli illi juvenes, nulli placuere deorum.
Hanc pater undisono sub gurgite in antra vocavit,
Amplexumque dedit, tremulisque sedere coegit In genibus, tales fundens post oscula voces: “Filia, tempus adest pueriles linquere ludos. “Non te pulchra latet, qua subjicis omnia, forma; “Tene latet quantis fugiendi viribus, instant “Qui toties, laudesque ferunt, gressusque sequuntur? “Crede patris canis et amori crede paterno; “Quò plus obsequiis, quò plus sermone placebunt “(Parce seni juvenem patri non grata monenti) “Hóc magis incautæ protendent retia formæ. “Filia, tempus adest pueriles linquere ludos: “Sit tibi cura meos posthac delphinas in undis “Pascere, perque salum deformes ducere phocas; “Non bene pigra tuis ignavia convenit annis.”
Dixit: et e patrio discerpta coralia ponto,
Cuspide inaurata, pastoria munera, virgam Tradidit, atque pecus natæ commisit habendum. Est virides inter, Nereus quibus imperat, undas Valle locus tuta, nec divo pervius ulli,
“Hic maneas, dixit, te sæpe deinde revisam.” Arrisit, natamque pater sine teste reliquit.
Haud semel ignifero radiarant lumine currus, Phæbe tui, dum lœta pecus Galatea marinum, Gurgitis inter opes, viridanti paverat alga.
Interdum æquoreis linquens armenta molossis Ibat, et in calathos modo tinctas murice conchas,
Et modo lucentes baccas contenta legebat. Ver erat, et pictos zephyris mulcentibus agros, Mense renidebat tellus lætissima Majo;
Aureus in liquidæ Sol brachia Thetidos ibat. Deserere ima maris, solum conscendere littus Ausa fuit virgo, non sic reditura sub undas. Summa petens scopuli viridi sub rupe recessit, Unde fretum, terrasque lubens circumspicit omnes. Hic sedet, et pascens animos novitate locorum, Miratur, facilesque oculos fert omnia circum. Ut mediis vidit formosum fluctibus Acin
Æquora jactatis tranantem cana lacertis,
Versibus abstinuit, versus nam forte canebat; Erubuit, turbata silet, suspiria ducit;
Nunc subeunt jussus, subeunt hortamina patris; Jam cupiat tutis fugiendo immergier undis, Nec potis est cupiens, et littore perdita inhæret: Nunc libet et tacito cautæ latuisse sub antro, Donec arenoso mutarit littore fluctus
Discedensque puer securam liquerit oram; Pænitet inde fugæ, sistit, mavultque videri. Corpora, cæruleas inter candentia lymphas, Quam numeris perfecta suis! quam fortia pulsis Devectantur aquis! quam multa est gratia nanti! Quam bene suffuso sua membra liquore teguntur, Quam bene disperso nudantur eburnea ponto! Cuncta tenent oculos, in cunctis Nympha moratur. Interdum propius sensim vestigia ponit,
Nec propiora tamen fieri vestigia sentit.
Queisque prins sparsis volitaverat aura capillis, Nescia cur fingat, vel collo dividat apte,
Dividit illa tamen, studioque indulget inani. Hinc littus petit, ac vultus speculatur in unda, Et quanquam ipsa sibi pulcherruma tota videtur, Pulchrior exoptat fieri, frustraque laborat.
Interea juvenis, jam fessus nasse, redibat,