Çalıkuşu

Fransızca dersinde verilen ilk hatıraları yazma ödevi, hareketli bir kızın çocukluğuna açılır. Sınıfta gevezeliği yüzünden ayrı bir sıraya oturtulan bu öğrenci, pencere aralığından gördüğü küçük manzarayla oyalanır. Yıllar sonra yabancı bir otel odasında hatıralarını yazarken aynı düşünme alışkanlıklarına döner. Musul yakınlarında suyun içinde geçen günler, dadısı Fatma ve kendisiyle oyunlar oynayan asker Hüseyin, geçmişini anlatırken üzerinde durduğu insanları ve görüntüleri oluşturur. Çocukluk izlenimleri, kendisiyle eğlenebilen bir sesle aktarılır.

İlerleyen bölümde okul hayatının öteki tarafı, öğretmenlik deneyimi belirir. Zeyniler mektebinin öğretmeni, Munise ile annesinin buluşmasına tanık olur ve kadının anlattıklarını dinler. Ardından kapanan okulun evrakını teslim etmek için Maarif Müdürlüğü'ne gider. Annelik özlemi, çevrenin dedikoduları ve resmî dairede bekleyiş, kişisel hatıralara toplumsal bir boyut katar. Roman, çocukluğun neşesiyle yetişkinliğin kırgınlıklarını aynı kişinin bakışında buluştururken okul düzeninin ve gündelik ilişkilerin duygular üzerindeki etkisini gösterir.