Destursuz Bağa Girenler

Bir divan şiirindeki tek kelimenin yanlış okunması, bütün açıklamayı başka bir yöne çevirebilir. Orhan Şaik Gökyay, Necati Bey'in beyitleri üzerinden eski metinleri okuma ve yorumlama işini somut örneklerle tartışır. Gonca, kadeh ve sürahi arasındaki bağlantıyı incelerken basılı metindeki bir okuma sorununu yazma nüshalarla karşılaştırır. Kelimelerin eski anlamları, şiirdeki çağrışımlar ve açıklamaların dayandığı kanıtlar, eleştirinin başlıca malzemesidir. Böylece bir şiir açıklamasının nasıl sınanabileceğini adım adım gösterir.

Gökyay'a göre sözlüğe bakmak kadar dönemin kültürünü tanımak ve şairin hayal dünyasını kavramak da gerekir. Araştırma emeğini okura karşı sorumlulukla birlikte ele alan yazılarda, yanlış yorumlara yöneltilen sert itirazlar ayrıntılı metin karşılaştırmalarıyla ilerler. Bir başka bölümde eski hekimlik terimlerini içeren bir yazmanın dil bakımından taşıdığı değere değinilir. Edebiyat araştırmasıyla ilgilenen okur, burada okuma tercihinin bir beytin anlamını nasıl değiştirdiğini ve kaynakların hangi dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini izleyebilir.