İntibah

Ali Bey’in annesi, oğlunun evlenmesini ve torunlarını kendi elleriyle büyütmeyi ister. Eve aldığı Dilâşub’un güzelliğini, okuma yazma bilgisini, piyano çalışını ve el işlerine yatkınlığını anlatarak onu ikna etmeye çalışır. Ali Bey ise bu isteği geri çevirir. Annenin beklentisiyle oğlunun öfkesi arasında geçen konuşma, aile sevgisinin nasıl bir baskıya dönüşebildiğini ve kişisel arzuların ev içindeki dengeleri nasıl sarsabildiğini gösterir. Mehpeyker’in yalısına açılan bölüm de Ali Bey’in duygusal hayatının başka bir çevresine işaret eder.

Namık Kemal, romanın önsözünde hikâyelerin insana hem hoşça vakit geçirtebileceğini hem de düşünme imkânı verebileceğini savunur. Dil, tiyatro ve ahlak üzerine yürüttüğü tartışma, aile içindeki sahnelerle birlikte okununca eserin öğütle olay anlatımını nasıl bir araya getirdiğini gösterir. Duyguların beden üzerindeki etkisini vurgulayan betimlemeler ve doğrudan konuşmalar, kırgınlık, bağlılık ve gurur arasındaki gerilimi öne çıkarır.