Toprak Uyanırsa

Ankara'dan trenle ayrılıp Beylikköprü'den kağnıyla yola devam eden öğretmen, Keltepe'ye yaklaşırken bataklıklar, bozuk yollar ve yorgun bir köy manzarasıyla karşılaşır. Çorak tepelerin arasına sıkışmış toprak damlar, daha ilk bakışta onda kasvet uyandırır. Ekmeksizköy öğretmeninin hatıraları olarak sunulan metin, köye dair bu sert ilk izlenimleri insanın çalışma isteği ve çevresiyle kurduğu bağ üzerine düşüncelerle birleştirir. Öğretmenin kişisel gözlemleri, yoksulluğun gündelik hayatta bıraktığı izleri görünür kılar.

İlerleyen bölümde konuşmalar, köyün geçimini sağlayacak bir düzenin nasıl kurulabileceğine yönelir. Su, toprak, tarım kredileri ve kooperatifler, ortak bir geleceğin somut meseleleri olarak tartışılır. Mühendis, köylüleri Eskişehir'e çağırarak farklı tarlaları, sulama işlerini ve bir çiftliği görmelerini önerir. Öğretmen de geçmişte köylerde geçirdiği geceleri bu yeni karşılaşmaların açtığı imkânlarla karşılaştırır. Köy yaşamı ve eğitimle ilgilenen okur, burada bireysel gözlemle üretim, örgütlenme ve dayanışma düşüncelerinin aynı metinde nasıl buluştuğunu izleyebilir.