Keşf-i Kadîm

İslâm düşünce mirasının geçmişine ilişkin yerleşik kabuller, Gazâlî etrafındaki tartışmaların başlangıç noktasını oluşturur. Dücane Cündioğlu, bu mirasın bir bölümünü kayıp sayan yaklaşımı sorgular ve geçmişten devralınan bilgiyle kurulan ilişkiyi eleştirir. Avrupa'daki felsefi mirasın farklı ulus dillerinde yeniden ifade edilmesini, eski sorunların başka dillerde işlenmesi açısından değerlendirir. Gazâlî üzerine düşünmek böylece ilim geleneğini, süreklilik fikrini ve düşüncenin hangi kaynaklardan beslendiğini birlikte ele almayı gerektirir. Denemelerin tartışmacı dili, yaygın kanaatlerin dayanaklarına dikkat çeker.

Gazâlî sonrasında düşünce hayatının durduğu iddiası, şerhler ve haşiyeler hakkındaki yargılarla birlikte incelenir. Yazar, bu kanaatlerin ciddi bir araştırmaya dayanıp dayanmadığını sorgularken birkaç karşı örnek vermekle yetinen itirazları da tartışmaya açar. Hikmetin gazetelerde kolayca sunulabilecek bir bilgi gibi görülmesine karşı çıkar; ona yaklaşmayı emek isteyen bir uğraş olarak anlatır. Günlük yazıların değeri üzerine eleştirileri de aynı arayışa bağlanır. Kitap, düşünce tarihine ilgi duyan okura geçmiş hakkındaki hükümleri ve bu hükümleri üretme biçimlerini birlikte değerlendirecek bir tartışma sunar.