Notas de Rodapé:

Por mais que da fortuna andem as rodas

Naõ vos haõ de faltar, (gente famosa)

Honra, valor, e fama gloriosa.

 

NOTAS DE RODAPÉ:

 

[376] Bentivoglio tom. 4. Relac. p. 86.

[377] Resend. liv. 1. de Antiquit. Neque tunc quidem malos,

neque modo nobis erubescendos.

[378] Diodor. Sicul. lib. 6. cap 9. e Boem. de morib. gent. lib. 3.

cap 25. e Fern. Nun. no Commento à Copla 48. de Juan de Mena.

[379] Justin. lib. 44. Bos. lib. 5. cap 23. e outros apud Maced.

nas Flor. de Hesp. cap. 14. per totum Justo Lipsio lib. 5. Epist. 66. Famian. Strad. de bel. Belgico lib 4. pag. mihi 188. Boter. nas Relaç. p. 2. liv. 4. p. 93. e 101. Joaõ Bautista Moreli na Reducion, y Restaur. de Port. p. 15. e 183. Garibay tom. 4. liv. 35. cap. 16. Fr. Anton. de S. Roman. Histor. da India liv. 1. cap. 16. Sandoval Histor. de Carl. V. part. 2. liv. 22. §. 4. Marian. Hist de Hesp. tom. 1. liv. 10. cap. 13. Lope da Vega na Arcad. liv. 3. p. 109. Dos nossos veja-se a Gaspar Estaço nas Antig. de Port cap. 74. Monarq. Lusit. tom. 3. liv. 10. cap. 15. Bento Pereira na Pallas togata, & armata clas. 4. p. 319. Fr. Francisc. de Maced. no Propugn. Lusit. part. 1. cap. 6. p. 146. Far. nos Comm. das Lusiad. p. 245. Fr. Manoel Hom. no Memor. das arm. cap. 37.

[380] Cam. Cant. 1. est. 11.

[381] Bosio tom. 1. de Signis Eccles. Dei cap. 1. lib 8 Nulla

natio ab orbe condito præter Lusitanicam reperitur, quæ per tot sæcula civilibus bellis minùs adversùs Reges suos fuerit commota. Imò nunquam commota adversùs Reges communi decreto constitutos... Hanc laudem deberi Lusitanica genti, ut Regum suorum studiosissima fuerit... Catholicis hoc Lusitanis ab orbis exordio divinitùs est concessum, ut nunquam Reges suos communi decreto constitutos armis petiverint.

[382] Barr. decad. 4. liv. 1. cap. 6. Duart. Nun. na Vida delRey

D. Sancho II. e na Descripç de Port. cap. 85. Monarq. Lusit. liv. 1. cap. 20. Freit. de Just. Imper. Lusit. cap. 15. n. 2.

[383] Cam. cant. 10. est. 148.

[384] Idem cant. 5. est. 71. e 82. das Lusiad.

[385] Franc. de Monçon Espejo de Princip. lib. 1. cap. 89.

Zurita tom 5. liv. 3. cap 30. Gil Gonçalv. d’Avila Grandez. de Madr. liv. 4. Marian. Histor. de Hespanh tom. 1. liv. 10. cap. 13. e liv. 12. cap. 4. Joaõ Baptista Moreli na Reducion, y Restaur. de Port. pag. 39.

[386] Veja-se a Macedo nas Flores de Hespanh. cap. 13. per

totum. Monarq. Lusitan. part. 4. pag. 165. Miguel Leit. nas Miscel. p. 47.

[387] Cam. cant 8. est. 70.

[388] Bos. de Sign. Eccl. tom. 1. lib. 8. sign 32. cap. 1. n 2. 3. 4.

Nulla unquam gens, ex quo mundus est productus, tot maria transmitit, ac tàm longè dissitas terras obivit, ut Lusitanica.... Nulla unquam gens ab humani generis exordio in tot, ac tàm longè positis oris sedes fixit, coloniasque deduxit, ut gens Lusitanica. Videbatur hoc esse Romanorum, vel etiam Macedonum, Phœnicumque: sed his proculdubiò Lusitani superiores. Romani namque Colonias nullibi posuerunt, nisi intra Imperii sui confinia, quæ non protendebantur ultra gradus nonaginta ab Occidente in Orientem; Lusitanorum verò sunt ultra gradus 250. Nulla unquam natio tàm remota regna, terrasque in suam potestatem redigit, ut Lusitanica. Plures quidem plura, sed non adeo longinqua. Igitur Lusitani non modò remotissimas oras adierunt, & in hoc omnibus præcellunt, sed et in iis domos posuerunt, amplius etiam subegerunt imperio suo.

[389] Bucanan. e Scaliger. apud Freit. de Just. Imper. pag. 29.

82. e 83. Maced no Olisip. p. 24. est. 60. Cam. cant. 1. est. 8. e cant. 7. est. 14.

[390] Freit. de Just. Imper. Lusit. cap. 18. n. 12. 13. e 14. Bosio

de Sign. Eccles. tom. 1. lib. 4. cap 2. pag. mihi 245. Toti Lusitanicæ genti debetur hæc laus, ut nobis ad remotissimas oras, & antiquis invias, facillimus, ac tutus fuerit aditus apertus, ita ut Christiana in amplissimis regionibus religio longè, latèque potuerit disseminari. Aubert. Miræus in Politica Ecclesiast. liv. 2. cap. 15. Lusitanis itaque in Indiam commigrantibus, & Imperio latè

propagato, Christi cultus, ac reverentia per vastissimum illum Asia tractum sese erigere cœpit. Gerard Mercat. in Tabula Lusit. Marian. tom. 1. liv. 10. cap. 13. Joaõ Pinto Ribeiro, Desengano ao parecer enganoso Gil Gonçalv. d’Avil. Grandez. de Madrid: Siendo(los Portuguezes) los primeros hombres, que seminaron en el Indo la semilla de la palabra Divina, aumentada con el riego de su sangre, haziendo se mas gloriosos con las palmas del martyrio.

[391] Maced. nas Flor. de Hesp. cap. 8.

[392] Cam. est. 95. do 5.

[393] Sá de Miranda na epist. 4.

[394] Far. na Europ. Port. tom. 3. part. 4. cap. 8. e no Comm.

do Cant 5. de Cam. est. 25. e Joaõ de Barr. Decad 1. liv 4. cap. 2.

[395] Idem ibid. liv. 3. cap. 5. Camões Cant. 5. est. 77.

[396] Gracian part 3. do Criticon cris. 8

[397] Feijó tom. 6. do Theatr. Critic. disc. 3. §. 4. n. 6.

[398] Mervelleux Memoir. instr. tom. 1. pag. 86. Gracian. no

Critic. ibid.

[399] D. Franc. Man. na Visita das Font. pag. 218.

[400] Simaõ Machad. na. Comed. de Alfeo p. 72. Veja-se

tambem a Man. de Far. na Font. de Agan. part. 3. Ode 15. est. 11. Franc. Rod. Lobo Eglog. 1.

[401] Faria no Comm. das Lusiad. Cant. 2. est. 97.

[402] Idem nos Com. das Rim. de Cam. Eglog. 1. est. 2.

Francisc. Nun. de Velasco no Dialog. 11. Sá de Mirand. cart. 2.

[403] Simaõ Machado na Comed. de Alfeo part. 1.

[404] Description de la Ville de Lisbone pag. 92.

[405] Sor. Mar. de la Antigual. 12. cap. 13.

[406] Monarq. Lusit. part. 1. liv. 2. cap. 11.

[407] Valer. Maxim. lib. 9. cap 1. n. 5. En ubi ista? Non in

Græcia, neque in Asia, quarum luxuria severitas ipsa corrumpi poterat; sed in horrida, et bellicosa Provincia, cum præsertim acerrimus hostis Sertorius Romanorum exercituum oculos Lusitanis telis perstringeret.

[408] Fr. Jacinto de Deos no Escudo dos Cavall. §. 59.

[409] Cam. Lusiad. cap. 6. est. 43. & seq. e seu Commentador

Manoel de Faria tom. 2. pag. 113.

[410] D. Franc. de Port. na Arte de Galantaria, e D. Francisc.

Man. na Visit. das Fontes p. 279.

[411] Sá de Miranda cart. 2. est. 76.

[412] Joaõ de Barr. na Descripç. do Minho cap. 9.

[413] Figueiroa na Plaça Univ. disc. 12. §. 2. n. 3.

[414] Veja-se a Blauteau no Vocab. verb. Tourear, e a

Colmenar. nas Delicias de Portug. pag. 857.

[415] Memoires pour un Voyageur tom. 2. p. 131.

[416] Far. tom. 3 da Asia p 1. c. 1. n. 15.

[417] Ibid. tom. 1. c. 5. parr. 2.

[418] Ibid. cap. 7.

[419] Idem tom. 1. da Asia part. 4. c. 1. n. 2

[420] Ibid. part. 2. c. 2.

[421] Justo Lipsio na epist. 96. do liv. 5. Andr. Scot. na

Bibliotheca Hispanica tom. 2. clas. 9. & tom. 3. clas. 2. Bosio tom. 3. de Sign. Eccles. lib. 8. cap. 1. Cæsar de Bello Gallico lib. 3. Fr. Jeronym. Rom. Republic. do mund. liv. 4. cap. 18. Magin. in nova Geograp. §. Portugalenses.

[422] Hoffman. Diccion. verb. Portugallia. Veja-se tambem a

Mons. de la Hontan, Mervelleux, Davity, Maffeu Historia da India, Sanson, Moreri, Coronelli, e outros muitos, que por brevidade deixo de allegar.

 

FIM DA PRIMEIRA PARTE.